Het Spijker Brakel

Het Spijker of 't Spijker is een gebouw bij Kasteel Brakel, gelegen aan Dreef 1 te Brakel, in de gemeente Zaltbommel in de Nederlandse provincie Gelderland.

Het Spijker is een middeleeuws gebouw dat oorspronkelijk als voorraadschuur voor het kasteel diende, maar al in 1318 ervan gescheiden was als een niet leenroerig goed. Het zou tot 1616 bewoond zijn geweest door de Johannieters (Commanderij van de Orde van Sint Jan) en voor 1616 is er een brug naar de Hervormde kerk gelegd.

Het is een rechthoekig bouwwerk met een hoog 14e-eeuws oostelijk deel en daarnaast een lager westelijk deel uit de 17e en 18e eeuw. In het uiterste westen daarvan vindt men een betraliede nis uit de 19e eeuw, met daarboven een beschilderde gedenkplaat. Het oostelijk deel is naar het westen toe met een trapgevel afgesloten. Dit bevat een mogelijk 14e-eeuwse kelder, die met een bakstenen tongewelf is overkluisd. Een spiltrap in het uiterste oosten voert langs een drietal boven elkaar gelegen cellen. De 16e of 17e-eeuwse voordeuren dragen de namen van de heiligen Petrus, Maria en Johannes.

In 1837 kwam het huis weer bij het kasteel en werd er een slotgracht rond het Spijker gemaakt. Hierover is een gemetselde bakstenen brug, met ijzeren hek en bakstenen pijlers, gebouwd.

Het huis, het 16e-eeuwse bruggehoofd van de Kerkbrug en de 19e-eeuwse brug zijn sinds 2005 beschermd als rijksmonument, mede omdat zij deel uitmaken van de historische buitenplaats Brakel, een rijksmonumentcomplex. Het huis is ook voorzien van het blauw-witte schildje van het Cultuurgoederenverdrag.

Bezienswaardigheden Brakel

  • Kasteelruïne van Brakel in het Brakelse Bos
  • De Hervormde kerk, die gedeeltelijk uit de 14e en gedeeltelijk uit de 15e eeuw dateert.
  • Vluchtheuvelkerk
  • Het Spijker, de woning van D.W. van Dam van Brakel. De huidige bewoner is een directe nakomeling van D.W. van Dam van Brakel.
  • Huis Brakel, een herenhuis tevens ooit bewoond door Van Dam van Brakel. Het pand doet heden ten dage dienst als dorpshuis voor lokale evenementen en wordt verhuurd voor diverse particuliere aangelegenheden, zoals trouwerijen, recepties en vergaderingen. De Brakelse begraafplaats ligt aan de overkant van Huis Brakel.
  • Batterij onder Brakel, een verdedigingswerk in de Nieuwe Hollandse Waterlinie
  • Boerderij Flegelstraat 1, hallenhuisboerderij met dwars voorhuis en gerestaureerde hooiberg. De boerderij heeft een 17e-eeuwse kern en is geklasseerd als Gemeentelijk monument.
  • Enkele windmotoren. Die aan de Schouwendijk is van 1920.

Vluchtheuvelkerk Brakel

De Vluchtheuvelkerk is een kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeenten, gelegen aan Flegelstraat 9 te Brakel.

De Gereformeerde Gemeente begon in 1948 als afdeling van de Gemeente te Aalst om in 1952 zelfstandig te worden.

Vanaf dat jaar kwam ze bijeen aan de Jonker Aartendam 4. In 1983 werd een nieuw kerkgebouw in gebruik genomen en het oude werd afgestoten en gesloopt.

Huidige kerk

De nieuwe kerk is een bakstenen zaalkerk onder zadeldak en voorzien van een dakruiter. Hoewel sober van uitstraling is aan een aantal elementen, met name de iets vooruitspringende zijramen, toch te zien dat het om een kerkgebouw gaat. De kerk heeft 250 zitplaatsen en een orgel uit 1892, dat voordien gestaan heeft in de Hervormde kerk van Kockengen, in 1977 naar de oude kerk van Brakel werd overgeplaatst en in 1983 een plaats in de nieuwe kerk vond. Het orgel werd gebouwd door de firma L. van Dam & Zn.

Huis Brakel

Onderdeel van het huidige landgoed Brakel is het huis Brakel dat in 1768 voltooid werd. Huis en landgoed zijn gelegen in de plaats Brakel, in de Nederlandse gemeente Zaltbommel.

Het huis is gebouwd in de nabijheid van de ruïne van kasteel Brakel. Dit kasteel verloor in de loop van de 18e eeuw (na ruim 4 eeuwen van bewoning) zijn woonfunctie en verviel hierdoor binnen een eeuw tot een ruïne. Via een erfenis kwam Brakel in 1809 in handen van Wilhelmus van Dam van Brakel. Hij was het die het huis en het landgoed vormde op de manier zoals dat heden ten dage nog steeds bestaat.

Lees meer...

Hervormde kerk (Brakel)

De Hervormde kerk (ook: Martinuskerk) is een protestants kerkgebouw te Brakel, gelegen aan Marktplein 4.

Het is een bakstenen gotisch kerkgebouw met 15e-eeuws schip, dat op zich weer voortkwam uit een vergroting van een 14e-eeuws schip. Het koor is eind-15e-eeuws, en de toren is kort daarna gebouwd.

In 1944 werd de toren zwaar beschadigd door oorlogsgeweld. In 1950 werd het gebouw gerestaureerd.

De kerk is een driebeukige pseudobasiliek met vijfzijdig gesloten koor. De voorgebouwde toren heeft drie geledingen, een traptoren en een ingesnoerde spits. Aan de noordzijde bevindt zich een tufstenen fragment, afkomstig van een Romaanse voorganger.

De binnenruimte wordt overwelfd door houten tongewelven. De kerk bezit een overhuifde herenbank van eind 17e eeuw, een preekstoel met elementen in Lodewijk XIV-stijl (omstreeks 1740) en een orgel van 1898, gebouwd door de firma L. van Dam & Zn. Gerestaureerde gebrandschilderde wapenramen dateren van 1647-1709.